Nieuwe AIS-transponder: Garmin AIS 800 getest op het IJsselmeer

• van Enkhuizen naar Enkhuizen via boei EZ-C
• vertrek: 14.30, aankomst 18.45
• Duur 4 1/4 uur
  • zeilen 3 1/4 uur
  • motor 1 uur
• Weer
  • wind Z1-2
  • luchtdruk 1017
  • temperatuur 18C
  • zon en wolken
• afstand 12,4 nm
  • gemiddelde snelheid 2,9 kn
• bemanning
  • Rudy

Een nieuwe AIS-transponder: tijd voor de oude eruit

Dertien jaar geleden kreeg ik een AIS-transponder aan boord. Een XB-800 van Vesper Marine, een bedrijf uit Nieuw-Zeeland. AIS staat voor Automatic Identification System en is inmiddels bijna net zo vanzelfsprekend aan boord als een marifoon en GPS.

Met AIS kunnen we op een scherm zien welke schepen in de buurt zijn die zelf AIS gebruiken. Zij kunnen ons vervolgens ook zien, erg handig bij mist. En via websites en apps als MarineTraffic en VesselFinder kan eigenlijk de hele wereld meekijken waar we uithangen. Handig voor de scheepvaart, handig voor het thuisfront en soms misschien iets té handig als je eigenlijk had willen doen alsof je al een heel stuk verder was.

Al vrij snel ontstond er bij mij enige frustratie. Via MarineTraffic verscheen namelijk regelmatig niet onze positie, maar die van een binnenvaartschip. Blijkbaar voeren wij virtueel met een heel ander schip rond. Contact met het Agentschap Telecom en met MarineTraffic leverde niets op. Uiteindelijk heb ik het maar opgegeven.

Het AIS-signaal van onze boot bleef zwak en onze positie verscheen op MarineTraffic wanneer het systeem daar blijkbaar zin in had: soms wel, soms niet. Ook dat is een soort van automatisering 😩 .

Deze zomer heb ik daarom de GPS-antenne hoger geplaatst, in de hoop dat het signaal daarmee zou verbeteren. Je probeert wat. Op een boot is hoger tenslotte bijna altijd beter: voor antennes envoor zeilen.

Maar twee weken geleden maakte de oude transponder het helemaal bont. Het systeem viel af en toe volledig uit. Alle verbindingen gecontroleerd, stekkers nagekeken, kabels gevolgd. Geen oorzaak te vinden.

Toen was het besluit snel genomen: tijd voor een nieuwe.

Class A, Class B en iets ertussenin

AIS-transponders zijn er in verschillende smaken. Class A is voor de beroepsvaart en Class B voor de pleziervaart. Inmiddels is er ook Class B+, een soort tussenstap. Het zendvermogen is respectievelijk ongeveer 12,5, 2 en 5 watt. Voor ons is Class B+ dus een mooie middenweg.

Omdat aan boord inmiddels bijna alles van Garmin is, lag het voor de hand om ook voor de AIS bij Garmin te blijven. De keuze viel op de Garmin AIS 800, een Class B+-transponder.

Een nieuwe doos dus. En zoals dat gaat met nieuwe apparatuur aan boord: eerst ben je blij met de doos, daarna moet de oude apparatuur eruit voordat de nieuwe erin kan.

De grote schoonmaak

De klus voor vandaag was dan ook niet ingewikkeld: oude transponder eruit, nieuwe erin.

Vrijdag had ik de gegevens al in de nieuwe transponder geprogrammeerd. Dat kun je één keer zelf doen. Daarna mag je, als je iets wilt wijzigen, naar de fabrikant of de verkoper. De meegeleverde handleiding klopte niet, via een vriendelijke helpdeskmedewerker in Engeland de juiste informatie gekregen. De Nederlandse helpdeskmedewerker voor maritieme apparatuur was op cursus.

Het meeste werk zat uiteindelijk niet in het installeren van de nieuwe apparatuur, maar in het verwijderen van de oude.

Na vijftien jaar bleek er namelijk een indrukwekkende hoeveelheid kabel en anderebtroep aan boord te zijn verzameld. Kabels voor apparaten die allang niet meer bestonden, verbindingen waarvan niemand meer wist waarvoor ze ooit hadden gediend en natuurlijk een paar kabels waarvan je denkt: die zal wel ergens voor zijn.

Dus eerst maar eens flink opruimen.

Stekker erin en… werken!

De nieuwe transponder wordt gekoppeld aan het NMEA 2000-netwerk. Dat bleek gelukkig geen hogere wiskunde. Stekker in het juiste stopcontact en klaar.

Ook de verbinding met de VHF-antenne was snel gemaakt. Alleen de stroomaansluiting vroeg nog wat soldeerwerk.

En toen kwam het spannende moment: stroom erop.

Hij deed het.

Toch maar even zonder externe GPS-antenne

De oude transponder had een externe GPS-antenne. De nieuwe heeft een interne. Voor de zekerheid had ik ook een nieuwe externe GPS-antenne aangeschaft. Maar voordat ik die op een mooie plek ga monteren, wilde ik eerst eens kijken of dat eigenlijk wel nodig is.

Onze boot is van hout. Dat zou voor de interne GPS-antenne gunstig moeten zijn. Bovendien scheelt het weer een antenne, een kabel, een doorvoer en € 279,–.

Dus voorlopig blijft de externe antenne in de doos.

Nu maar eens kijken wat de nieuwe AIS gaat doen. Blijft het signaal netjes overeind? Verschijnt onze positie voortaan consequent op MarineTraffic? En vooral: zien andere schepen ons nu ook zoals het hoort?

De praktijkproef op het IJsselmeer

Een nieuwe AIS is natuurlijk leuk, maar uiteindelijk moet je weten of hij het ook buiten de haven doet. Tijd dus voor een praktijkproef op het IJsselmeer.

Er stond aanvankelijk een rustig windje. Prima zeilweer en eigenlijk precies goed voor een eerste test. We zetten koers naar boei EZ-C en konden onderweg mooi in de gaten houden wat de nieuwe AIS deed.

En dat is toch een beetje het moderne zeilersgeluk: vroeger keek je vooral naar de wind, de golven en de schepen om je heen. Nu kijk je ook regelmatig naar een schermpje om te zien of iedereen daar netjes op verschijnt.

Bij het Krabbegat was het in de haven aanvankelijk behoorlijk druk. Later werd het juist opvallend rustig. Zo rustig dat we ons konden afvragen waar al die boten gebleven waren.

Omdat de wind steeds verder afnam, hebben we het geplande driehoekje maar ingekort tot een op-en-neertje. Het is weliswaar ook een oefening in geduld voor de Singlehanded volgende maand, maar ik moet morgenochtend om 6 uur weer opstaan.

Op het laatste stuk was de wind er eigenlijk wel zo’n beetje mee opgehouden en heb ik de motor aangezet. Tegen de zon in terug gevaren naar Enkhuizen.

De nieuwe AIS heeft zich ondertussen prima gedragen. Geen mysterieuze binnenvaartschepen die ineens onze identiteit overnemen en hopelijk voortaan gewoon netjes onze eigen boot op MarineTraffic.

De komende tijd maar eens blijven volgen of dat ook op langere tochten zo blijft. Want een AIS die in de haven werkt is mooi, maar eentje die zich op het IJsselmeer ook netjes gedraagt, daar hebben we pas echt iets aan.